Skąd się biorą namioty na festynach

Plac przy szkole we wsi pod Oleśnicą jest płaski i wysypany drobnym tłuczniem, z trawnikiem od strony boiska. O siódmej rano było sześć stopni i czyste niebo, na trawie leżała rosa. Na placu stały dwa białe namioty, jeden duży z łukowym dachem, drugi mniejszy, z dwoma spiczastymi szczytami. W środku ławy, stoły, scena z palet. Festyn trwał od soboty, w niedzielę po południu miał się skończyć.

Przyjechałam właśnie na koniec. Sam festyn widziałam już wiele razy, a demontażu namiotu nigdy z bliska. Monterzy przyjechali o czwartej po południu, kiedy chmury zakryły już całe niebo, i do zmroku z dużego namiotu zostały tylko łuki konstrukcji na asfalcie.

Plandeka, która nie przepuszcza wody

Dach i ściany takiego namiotu to nie zwykła tkanina. To poliestrowa tkanina pokryta z obu stron PVC, ciężka, sztywna na mrozie, śliska w deszczu. Jeden z monterów dał mi do ręki ścinek: warstwa plastiku, pod nią siatka włókien, z drugiej strony znowu plastik.

Plandeka przyjeżdża do zakładu w rolach. Z rolki tnie się pasy według projektu, a potem łączy je w jedną powierzchnię. Gdyby je zszyć, w każdym miejscu, gdzie igła przebiła tkaninę, byłaby dziurka, a takich dziurek na dachu namiotu są tysiące. Dlatego plandeki się nie szyje, tylko zgrzewa.

Na mniejszym namiocie dobrze to widać. Dach składa się z pasów, które zbiegają się w szczycie, a każdy szew to zakładka szeroka na kilka centymetrów, gładka, bez śladu nici. Monter pokazał mi palcem: tu jedna plandeka, tu druga, a między nimi nie ma kleju ani nici. Plastik z obu warstw się stopił i zrósł w jedno.

Zgrzew zamiast szwu

Robi się to zgrzewaniem wysoką częstotliwością. Dwie zachodzące na siebie warstwy plandeki wsuwa się pod elektrodę, maszyna dociska je i przepuszcza przez nie pole elektryczne o bardzo wysokiej częstotliwości. Tworzywo nagrzewa się od środka, w miejscu styku, aż mięknie, a docisk łączy je w jedną warstwę. Po ostygnięciu szew jest szczelny i mocny.

Monterzy pracują dla firmy, która namioty wynajmuje, ale plandeki zamawia w zakładzie konfekcjonującym. Starszy z nich opowiadał, że zakład kupił niedawno nowe maszyny HF do produkcji namiotów i hal od producenta z Wrocławia, firmy FIAB, która takie urządzenia robi od kilkudziesięciu lat. Z Oleśnicy do jej siedziby jest niecała godzina drogi. Na długich stołach takiej maszyny zgrzewa się pasy po kilkanaście metrów, a przy dachach hal nawet dłuższe.

Tak samo przygotowuje się krawędzie. W brzeg plandeki zgrzewa się keder, czyli wałek z tworzywa w kieszeni z plandeki. Przy montażu wsuwa się go w rowek aluminiowego profilu konstrukcji i przeciąga plandekę jak firankę na karniszu, tylko że przez cały dach, z liną i we dwóch. Kieszeń z kederem przenosi całe naprężenie dachu na konstrukcję, więc i ten zgrzew musi być pewny.

Po sezonie przychodzi naprawa

Gdy dach zjechał już z łuków, rozłożono go na trawniku i zaczęło się zwijanie. Dwóch monterów szło przy krawędziach, trzeci oglądał powierzchnię. Szukał rozdarć, przetarć przy profilach i miejsc, w których plandeka ocierała się o coś ostrego. Znalazł jedno przecięcie długości dłoni, pewnie od skrzyni ze sprzętem nagłośnienia. Zaznaczył je kredą.

Takie miejsca naprawia się zimą w zakładzie, i znowu nie szyciem, tylko łatą przyklejoną zgrzewem. Zakłady, które obsługują firmy namiotowe, mają do tego mniejsze zgrzewarki HF albo zgrzewarki ręczne na gorące powietrze. Monter mówił, że dobrze połatana plandeka może posłużyć jeszcze wiele sezonów, byle była przechowywana sucha.

I tu jest sedno jesiennego demontażu. Mokra plandeka zwinięta na zimę zapleśnieje i zacznie się rozwarstwiać. Tego dnia było sucho, choć chmurno, i plandeka wyschła z rosy jeszcze przed południem. Gdyby padało, pojechałaby do magazynu rozłożona i schła tam przez kilka dni na stojakach.

Przy okazji dowiedziałam się, że FIAB pisze o swoich maszynach w wielu językach, bo sprzedaje je do wielu krajów. W październiku firma uruchomiła ukraińskojęzyczną wersję serwisu FIAB, jedną z kilku nowych wersji językowych. Kto szuka maszyny do zgrzewania plandek, namiotów i hal po ukraińsku, trafi teraz na te same opisy co czytelnik z Polski.

Teren pod namiotem

Na koniec spojrzałam na plac oczami geodetki. Namiot na festyn stawia się na tym, co jest: asfalt, tłuczeń, trawa. Konstrukcja potrzebuje równego podłoża, żeby łuki stały pionowo, a plandeka naciągała się równo. Na tym placu z jednej strony był spadek kilkunastu centymetrów w stronę boiska i monterzy wyrównywali go podkładkami pod stopami słupów.

Ważniejsze od spadku jest mocowanie. Przy montażu sceny nad morzem widziałam, jak ekran przy wietrze robi się żaglem. Z namiotem jest podobnie: im większy dach, tym większa siła ciągnie go do góry przy podmuchu. Na trawie namiot kotwi się szpilami wbijanymi w grunt, na asfalcie, gdzie wbić nic nie można, obciąża się go balastem. Ile tego balastu, wynika z instrukcji producenta konstrukcji, a nie z oka.

Na placu zostały prostokątne ślady na trawie i kilka szpil, które wróciły do skrzyni ostatnie. Do wiosny ten namiot będzie leżał w magazynie, zwinięty i suchy.