Jak w gospodarstwie liczy się zapasy po sezonie

Na plac gospodarstwa wjechałam o wpół do ósmej. Asfalt przy bramie był ciemny od wilgoci, a od zachodu nadciągały pasy mżawki, które po kwadransie robiły miejsce słońcu. Przed budynkiem gospodarczym z czerwonej cegły stały skrzyniopalety, ułożone po sześć, siedem jedna na drugiej. W bramie, między dwiema kolumnami skrzyń, czekał mały ciągnik z widłami.

Gospodarstwo leży na płaskiej równinie pod Łowiczem, gdzie pola ciągną się po horyzont i tylko rzędy wierzb przy rowach mówią, gdzie biegnie woda. Uprawiają tu warzywa, głównie kapustę i ziemniaki, trochę zboża. Kapusta zeszła z pola pod koniec września, ziemniaki są w przechowalni, ozimina już wzeszła. Na ten tydzień gospodarz zaplanował coś, czego w gospodarstwie nikt nie lubi: liczenie wszystkiego, co jest na placu i w magazynie.

Dwa rodzaje inwentaryzacji

Słowo „inwentaryzacja” znam od strony geodezji. Przez całe życie zawodowe robiłam inwentaryzacje powykonawcze: po budowie mierzy się, gdzie naprawdę stanął dom, gdzie poszła rura, gdzie jest studzienka, i nanosi się to na mapę. Zasada jest prosta. Projekt mówi, co miało być, pomiar mówi, co jest. Różnice trzeba wyjaśnić.

Inwentaryzacja magazynowa działa tak samo, tylko zamiast współrzędnych są sztuki, kilogramy i litry. Zapisy mówią, ile powinno być worków nawozu, skrzyń, filtrów i oleju napędowego. Spis z natury, czyli liczenie tego, co fizycznie stoi na półkach i na placu, mówi, ile jest. Potem porównuje się jedno z drugim.

Firmy, które prowadzą księgi, muszą taki spis robić na koniec roku obrotowego. Gospodarstwo rodzinne zwykle nie musi, i to, co widziałam, robili dla siebie. Gospodarz powiedział krótko, że wiosną zamawia nawozy i części na podstawie tego, co mu zostało, a w zeszłym roku zamówił dwie palety nawozu za dużo, bo w zeszycie miał inną liczbę niż w magazynie.

Skrzynie, worki, filtry i paliwo

Zaczęli od skrzyniopalet, bo to najprostsze i najbardziej męczące. Każdą kolumnę liczy się od dołu, a potem obchodzi plac, żeby nie pominąć skrzyń stojących za budynkiem. Uszkodzone, z wybitą deską albo pękniętą płozą, odstawia się osobno. Z tego, co widziałam, takich było kilkanaście, głównie od ciągnika z widłami, który przez sezon wjeżdżał w nie od boku.

Nawozy stoją pod zadaszeniem przy placu, na paletach, i tu liczenie jest szybkie, jeśli palety są pełne i ułożone jednakowo. Gorzej z paletami napoczętymi. Worki z wierzchu zamokły przy ostatnim deszczu, bo folia się przesunęła, i trzeba było ocenić, które da się jeszcze rozsiać, a które pójdą do wymiany u sprzedawcy. Nawóz, który zbrylił się od wilgoci, jest problemem przy siewie, nie przy liczeniu, ale też go trzeba zapisać.

Części, czyli filtry, noże, paski, łańcuchy, łożyska, leżą w drewnianej części magazynu na półkach i w workach. Ich liczenie trwało najdłużej. Każda rzecz ma swój numer w katalogu producenta maszyny i przy dziesiątym filtrze, podobnym do poprzedniego, łatwo się pomylić. Syn gospodarza czytał numery, ojciec zapisywał na kartce, a ja trzymałam latarkę, bo w głębi magazynu jest ciemno nawet w południe.

Osobno stoi zamykana szafa ze środkami ochrony roślin. Na zimę zostaje w niej niewiele, bo gospodarz kupuje je pod konkretny zabieg, ale to, co zostało, też trafia na kartkę: nazwa, pojemność opakowania, termin ważności. Szafa stoi z dala od nawozów i nasion, a klucz wisi u gospodarza, nie przy drzwiach. Przy tej szafie nikt się nie spieszył i nikt nie żartował.

Na koniec olej napędowy. Gospodarstwo ma własny zbiornik z dystrybutorem i licznikiem. Stan w zbiorniku sprawdza się miarką, a potem porównuje z tym, co wynika z dostaw i z licznika. Różnice kilku litrów są normalne. Większe znaczą, że ktoś tankował bez zapisu albo że licznik trzeba sprawdzić.

Gdzie zapisy rozjeżdżają się z magazynem

Po południu, przy herbacie w kuchni, porównywaliśmy kartki z zeszytem zakupów. Najwięcej różnic było przy częściach i przy skrzyniach. Części, bo w sezonie bierze się filtr z półki w pośpiechu i nikt tego nie zapisuje. Skrzynie, bo część pojechała z kapustą do odbiorcy i nie wróciła.

Syn gospodarza jeździ z kapustą do dużej chłodni i pokazał mi, jak to wygląda tam. W takim miejscu każda paleta ma etykietę z kodem, a pracownik ze skanerem obchodzi regały i od razu widzi, czy stan zgadza się z systemem. U nich inwentaryzacja magazynu z WMS zajmuje mniej czasu niż tutaj jedna półka z filtrami. W gospodarstwie z jednym magazynem i placem nikt systemu nie wdroży, ale zasada przyda się każdemu: zapis w chwili, kiedy rzecz wchodzi albo wychodzi, a nie wieczorem, z pamięci.

Gospodarz od tego roku ma przy drzwiach magazynu tablicę i kredę. Kto bierze filtr, pisze kreskę. To prymitywne, ale skuteczne, bo po sezonie wystarczy zliczyć kreski. Mapa jest zawsze trochę starsza niż teren, a zeszyt zawsze trochę starszy niż magazyn. Różnicę da się tylko zmniejszać.

Mżawka wróciła koło trzeciej i plac znów zrobił się śliski. Ciągnik z widłami ustawił skrzynie z powrotem pod ścianą, a uszkodzone pojechały za budynek, do naprawy w zimie. Na drodze do wsi koła mojego auta zbierały jeszcze błoto z wyjazdu z pola, o którym pisałam przy błocie na drogach w październiku.